www.tayyareci.com                  ANA SAYFA Tayyareci Türkçe Site Türkiye'nin en kapsamlı havacılık sitesi
Tayyareci English Site
Tayyareci Deutsch Site
Sitede Arama :
 

''KURTULUŞ SAVAŞI HAVA HAREKATI'' 

 

                (12)  Doğu Cephesi Hava Birlikleri:

                        (a)  15 nci Uçak Bölüğü (Horasan Müfrezesi):

    Mayıs 1920 sonunda Erzurum İstasyonu'nun lağvedilmesiyle, doğu bölgesindeki 7 nci ve 8 nci Uçak Bölükleri birleştirilerek 15 nci Uçak Bölüğü kuruldu. 15 nci Uçak Bölüğü bünyesinde, Birinci Dünya Savaşı'ndan kalma iki harap ALBATROS C-III ile çoğu uçamaz durumda olan 11 adet NİEUPORT, FARMAN ve MORANE tipi Rus uçakları bulunuyordu. 15 nci Uçak Bölüğünün Horasan Meydanı'nı kullanışı, Horasan Müfrezesi olarak anılmasına sebep olmuştu.

                         (b)  Erzincan Uçak İstasyonu:

    Birinci Dünya Savaşı sonunda Irak'tan, Musul - Mardin ve Diyarbakır yolu ile Elazığ'a çekilebilmiş olan 2 nci Uçak Bölüğünün, uçak malzemeleri ile aralarında teknik eleman bulunmayan Bölük personeli Elazığ'da bir uçak istasyonu yaratma gayretinde bulunmuşlardı. Ancak, 13 Haziran 1920 tarih ve 328 sayılı Millî Savunma Bakanlığı emri ile bu istasyonun 2 nci Sınıf Uçak İstasyonu olarak Erzincan'da kurulması emredilmişti.

    Erzincan İstasyonu'nda Musul'dan getirilen iki adet ALBATROS D-III, dört adet kırık dökük HALBERSTAD D-V av uçağı ile bir adet AEG C-IV keşif uçağı olmak üzere toplam yedi uçak vardı.

    Diyarbakır'daki Elcezire Cephe Komutanlığı emrinde şeklen bir hava birliği mevcut olmasına rağmen hiç bir uçuş görevi yapamamıştı. 15 nci Kolordu Komutanlığı tarafından Erzurum'da kurulan 15 nci Uçak Bölüğü rasıtlarından Üsteğmen Arif Hikmet (BÜKE) başkanlığında, Sivil Pilot Hüsnü, Basri (ALEV), bir makinist ve bir marangoz ustası, Elazığ'daki uçakların durumunu incelemek üzere Elazığ'a gönderildi. Yollar bozuk olduğundan Erzurum'dan Elazığ'a bir ayda varabildiler. Elazığ'da bir kiremit imalathanesinde depo edilmiş altı uçak buldular. Benzin bulunmadığından, Erzurum'dan benzin getirtildi. Mevcut altı uçaktan iki HALBERSTAD D-III uçağının faal duruma getirilebileceği tesbit edildi. Bu uçakların tamiratı iki ay içinde tamamlandı ve uçuş denemeleri başarılı oldu. Onarılan iki uçak uçurularak Erzincan'a götürüldü. Benzin ikmali yapıldıktan sonra Erzurum'un Hasankale doğusundaki Horasan Meydanı'na intikal ettirildi. 

                        (c)  Doğu Harekatı:

    Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan itibaren doğudaki Ermeniler İtilaf Devletlerinden gördükleri yardım üzerine, ellerinden silahları alınmış Türklere yer, yer saldırıyorlardı. Bunun üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi, doğu illerinde kısmî seferberlik ilan ederek, Ermeni harekatına karar verdi. Doğuda 15 nci Kolordunun Ermeni kuvvetlerine karşı başlattığı harekatta, 15 nci Kolorduya bağlı 12 nci Tümeni 28 Eylül 1920'de keşif isteğinde bulundu.

                        (d)  İlk Yer Panosunun Kullanılışı:

    Bu keşif görevi esnasında, Karaurgan - Sarıkamış - Novoselim doğrultusunda bir keşif uçuşu yapıldı. Dönüşte Laloğlu - Verişen sırtları - Kumru Dağı - Akmezardağ - Yeniköy bölgelerinde yürüyüş koluna rastlansaydı bunlara taarruz yapılacaktı. Keşif sonu raporu Akmezardağ'daki karargah üzerine atıldı. Karargahı belirtmek için arazi üzerine beyaz çarşaftan (+) şeklinde işaret kullanılmıştı. Bu durum ilk defa deneniyordu. 15 nci Uçak Bölüğünün bu keşfinde, düşman uçağına rastlanmadı. Bu arada Erzurum'da bulunan eski ALBATROS C-III uçaklarından birinin tamiri tamamlandığından kırılan bir uçak yerine Cephe Komutanlığı emrindeki 15 nci Uçak Bölüğüne verildi. Bölükte iki av ve bir keşif uçağı bulunuyordu.

                  (13)  15 nci Uçak Bölüğü'nün Ermenilere Karşı Harekatı:

    15 nci Uçak Bölüğü kara harekatı başlamadan önce Sarıkamış bölgesinde çok başarılı ve ilginç keşifler yapmıştı. 15 nci Kolordunun Kars'a doğru ileri harekatı sonucu 29 Eylül 1920'de Sarıkamış ve 30 Ekim 1920'de Kars, Türk Ordusu tarafından geri alındıktan sonra 15 nci Uçak Bölüğü önce Sarıkamış'a sonra Kars'a intikal etti ve cephedeki uçuşlarını sürdürdü. ALBATROS C-III tipi uçakla keşif yapılıyor, HALBERSTAD D-V'lerle de Ermeni uçaklarının hatlarımızı keşfetmesini önlüyor, Ermeni kuvvetlerini bombalayıp, makinalı tüfek ateşine tutuyordu. Harekat süresince hiçbir kırım olmamıştı.

    Ermeniler, bu savaş sırasında DE HAVİLLAND D-IV tipi bir keşif-bombardıman ve bir NİEUPORT av uçağı kullanıyor ancak Türk uçaklarıyla çarpışmaktan kaçınıyorlardı. Ermeni uçaklarının kokardı; kanatta mor-sarı-yeşil olmak üzere iç içe üç daire ve kuyrukta aynı renkler içi içe kareler şeklinde bulunuyordu. 15 Uçak Bölüğü Ermenilerle yapılan Gümrü Andlaşmasına kadar keşif ve taarruz görevlerini başarı ile yaptı. Bölüğün uçuşları 3 Aralık 1920'de sona ermişti.

                   (14)  15 nci Uçak Bölüğü'nün Konuş Yerleri, Personel ve Uçak Durumu:

                                                                Konuşlandığı  Yerler 

                                                            Horasan, Sarıkamış, Kars

                                                                   Bölük Komutanı    

                                                             Rasıt Üsteğmen Ahmet Rahmet

                                                                         Pilotlar                  

                                                              Astsubay Hasan Basri (ALEV) / Av pilotu

                                                              Astsubay Halim (CANKO) / Keşif pilotu

                                                              Astsubay Halil

                                                              Astsubay Hikmet

                                                                         Rasıtlar

                                                               Üsteğmen Tevfik (BEŞGÜL)

                                                               Üsteğmen Murat

                                                               Üsteğmen Arif Hikmet (BÖKE)

                                                               Üsteğmen İhsan (ORGUN)

                                                               Üsteğmen İsmail Rahmi (ÇORLU)

                                                                           Uçaklar               

                                                                 1 adet ALBATROS C-III / Silahlı Keşif

                                                                2 adet HALBERSTAD D-V / Av         

 (15)  1920 Yılında Hava Kuvvetleri Kadrosunda Bulunan Personel ve Görev Yerleri:

                       (a)  Batıda Bulunanlar:

         Rütbesi                        :      Adı (*)                 :   Soyadı (**)           .    Görevi                                                        :

        Topçu Binbaşı                    Latif (*)                               -                   Eskişehir Savaş Grç.Ypm.Md.İst.K.

        Deniz Yüzbaşı                    Ahmet Nuri (*)                    -                   Uçak İstasyon Komutan Yardımcısı

        Deniz Pilot Yüzbaşı            Savmi                      Uçan                      M.S.B. Uçk.Ks.A. / Pilot

        Hava Yüzbaşı                     İsmail Hakkı (*)                   -                   Rasıt

        Deniz Yüzbaşı                    Ahmet Ali                 Tezuçan                Hava Yer

        Hava Rasıt Üsteğmen         E. Nihat                    Sözeri                   Batı Cephesi K.lığı

        Hava Pilot Üsteğmen         H. Avni                     Arıkkök                    Pilot

        Hava Rasıt Üsteğmen         Muhsin                    Alpagot                  Batı Cephesi K.lığı Uçk.Ks.A.

        Hava Rasıt Üsteğmen         O. Tayyar                           -                  Rasıt, aynı zamanda pilotaj kursunda

        Hava Rasıt Üsteğmen         Rıfat (*)                               -                  Savaş Sanayı Şubesi Depo Müdürü

        Hava Rasıt Üsteğmen         M. Nuri                               -                  Rasıt

        Hava Rasıt Üsteğmen         Sabri                                  -                  Rasıt

        Hava Rasıt Üsteğmen         İ. Ethem (*)                         -                  Rasıt

        Hava Rasıt Üsteğmen         Y. Kenan (*)                        -                  Rasıt

        Hava Pilot Üsteğmen          Ş. Hazım                  Ergökmen             Fen Şube Müdürü

        Rasıt Teğmen                     Sıtkı                          Tanman                Fen Şube Müdürü

        Rasıt Teğmen                     O. Nuri                      Baykal                  İstasyon K.lığı Refakat Sb.

        Rasıt Teğmen                      İ. Hakkı                     Ang                      Rasıt

        Rasıt Teğmen                      Esat                          Yarkınöz               Rasıt

        Rasıt Teğmen                      H. Hulki                    Gökdeniz              Rasıt

        Rasıt Teğmen                      Ö. Avni                     Okar                     Rasıt

        Rasıt Teğmen                      H. Basri                     Bilgin                   Rasıt

        Rasıt Teğmen                      Hamdi                       Çaypınar              Rasıt

        Sivil                                     Behçet (*)                          -                   Pilot

        Sivil                                     Vecihi                        Hürkuş                 Pilot

        Sivil                                     Hayrettin                           -                   Pilot

        Pilot Astsubay                      Halil                                  -                   Pilot

        Pilot Astsubay                      İhya                                   -                  Pilot

        Pilot Astsubay                      Kazım                               -                   Pilot   

        Pilot Astsubay                      İ. Zeki                                -                  Pilot

        Alay Ustası                           A. Reşat                             -                  Makinist / 4. sınıf

        Alay Ustası                           H. Ruhi                              -                   Makinist / 4. sınıf

        Sivil                                      Eşref                           Atalay                Makinist

        Sivil                                      İ. Kadri                              -                  Makinist  

        Sivil                                      Eşref                           Kasman             Makinist

        Deniz Astsubay                     İsmail                                -                  Makinist

        Tüfek Ustası                          İsmail                                -                  Tüfek Ustası / 4. sınıf

        Hava Üsteğmen                    H. Basri                              -                  İaşe Subayı

        İdari Memur                          Sait                                    -                 Tabur Yazıcısı

          (*) Şehit olanlar.

         (**) Soyadı kanunundan sonra soyadı bilinenler.

                        (b)  Doğuda Bulunanlar:

          Rütbesi                       :        Adı                        :      Soyadı          :    Görevi                                           :   

         Hava Pilot Yüzbaşı              Abdullah                             -                   15 nci Uçak Bölüğü Komutanı

         Hava Rasıt Üsteğmen          Murat                                  -                    Rasıt

         Hava Rasıt Üsteğmen          A. Hikmet                       Büke                  Rasıt

         Hava Rasıt Üsteğmen          A. Rahmet                           -                    Rasıt

         Hava Rasıt Teğmen             İhsan                              Orgun                Rasıt

         Hava Rasıt Teğmen             Tevfik                             Beşgül               Rasıt

         Hava Rasıt Teğmen             İ. Rahmi                         Çorlu                  Rasıt

         Astsubay                              Basri                              Alev                   Pilot

         Astsubay                              Halim                             Canko                Pilot

         Astsubay                              Halil                                    -                    Pilot

         Astsubay                              Hikmet                                -                    Pilot

         Alay Ustası                           Osman                                -                    Bölük Baş Makinisti

         Makinist                               İshak                                   -                    Bölük Baş Makinisti

         Makinist                               Sabri                                   -                    Bölük Makinisti

         Alay Ustası                           Şaban                                 -                    Bölük Marangoz Ustası

         Ulaştırma Teğmen                Basri                                  -                     Ulaştırma Takım Komutanı

         Hesap Memuru                     M. Hilmi                              -                    Bölük Hesap Memuru

         Tüfek Ustası                          Ragıp                                  -                    Tüfek Ustası / 4. sınıf

                        (c)  Güneyde Bulunanlar:

           Rütbesi                          :     Adı (*)                :     Soyadı         :     Görevi                                              :  

          Hava Rasıt Üsteğmen          Sabri                               -                  Bölük Komutan Vekili / Rasıt

          Astsubay                              Cemal (*)                         -                 Pilot

          Astsubay                              Sabri (*)                           -                 Pilot

           (*) Şehit olanlar.

               (16)  Güney Cephesinde Ele Geçen Fransız Uçağı:

    Eylül 1920'de Adana dolaylarında yerden açılan ateş sonucu Breguet-14 tipi bir Fransız keşif-bombardıman uçağı mecburi iniş yaptı. Uçak sökülerek tamir için Konya İstasyonu'na gönderildi. Ancak, yedek parçası olmadığı için faal duruma getirilemedi.

     Güney Cephesi'nde Rasıt Üsteğmen Sabri ve Astsubay Cemal irtibat görevi yapmaktaydı.

                (17)  Yurt İçinde Ayaklanmalar (1920):

     1920 yılında Yurt içinde oluşan iç ayaklanmaların çokluğu dikkat çekicidir. İstanbul Hükümeti tarafından yayınlanan fetvaların (bildirilerin) kışkırtıcı rolü olduğu kesindi.

                                   16 Şubat        -    16 Mayıs 1920             2. Anzavur Ayaklanması

                                  13 Nisan         -    31 Mayıs 1920            1 nci Düzce Ayaklanması

                                  18 Nisan         -    25 Mayıs 1920            Kuvveyi İnzibatiye olayı

                                  15 Mayıs         -    27 Ağustos 1920         1 nci Yozgat Ayaklanması

                                  20 Mayıs         -    7 Haziran 1920           Cemil Çeto Ayaklanması

                                  25 Mayıs         -    21 Haziran 1920          Zile Ayaklanması

                                  1 Haziran        -   8 Haziran 1920            Milli Aşireti Ayaklanması

                                  21 Temmuz     -   30 Temmuz 1920         Çivril olayı

                                  27 Haziran       -   28 Haziran 1920          Kula olayı

                                  19 Temmuz      -   23 Haziran 1920          2 nci Düzce Ayaklanması

                                  20 Temmuz      -   20 Ağustos 1920          İnegöl olayı

                                  5 Eylül             -    30 Aralık 1920             2 nci Yozgat Ayaklanması

                                  2 Ekim              -   22 Kasım 1920            Konya Ayaklanması

                                  1 Aralık            -    30 Aralık 1920            Demirci Mehmet Efe olayı

     Güney Anadolu'da Fransız işgaline karşı Urfa, Antep, Maraş ve Adana illeri de 1919 yılı başlarında silaha sarılmıştı. Yurdun her tarafında yer, yer milis çeteleri çarpışmaya başladı.

     1920 yılı başında; Batıda Yunanlılara, Güneyde Fransızlara, Karadeniz Bölgesinde Pontus çetelerine, Doğuda Ermenilere karşı konuluyor ve Kurtuluş Savaşı devam ediyordu.              

 Devamı için tıklayınız

Editör :     Ercan ÇETİNERLER

KAYNAKLAR

Copyright © 2000-2003 Tayyareci


Bilgi Portali | Forum | Haberler | Havacilik | Daily News | Noticias